Mapy batymetryczne. Jak czytać dno jeziora

Gdzie stoją gatunki3:16

Skoro umiesz już czytać linie, połączmy je z rybami. Każdy gatunek ma ulubioną głębokość i zmienia ją zależnie od pory roku, temperatury i pokarmu. Zanim podam liczby, jedno zastrzeżenie. To są orientacyjne zakresy dla typowego polskiego jeziora. W płytkim, mętnym zbiorniku wszystko przesuwa się w górę, w głębokim i przejrzystym w dół. Traktuj je jako punkt startu, a nie jako regułę.

Szczupak to myśliwy z zasadzki. Nie szuka otwartej wody, szuka kryjówki. Latem trzyma się zwykle od półtora do trzech, czterech metrów. Szukaj go przy krawędzi roślinności, trzcin i rdestnic, przy podwodnych górkach i ławicach, które stromo się kończą, i przy wejściach rynien do płytkich zatok, czyli tam, gdzie głębia styka się z płycizną. Jesienią i zimą schodzi głębiej, mniej więcej na trzy do pięciu metrów, ale rzadko dalej.

Sandacz za dnia trzyma się struktur i lubi twarde dno: piasek, żwir, kamienie. Mapa wskazuje mu miejsca, ale rodzaj dna też ma znaczenie. Szukaj twardych ławic na czterech do ośmiu metrów, zwłaszcza takich, które stromo opadają do głębszej kotliny, oraz podwodnych grzbietów i progów. Jesienią i zimą schodzi jeszcze głębiej i trzyma się samego dna. O zmierzchu i nocą wychodzi wyżej na żer. I ważne: żerujący sandacz poluje też swobodnie w toni, na białą rybę. Kluczem jest więc przede wszystkim krawędź struktury, czyli strome zbocze ławicy, próg albo zatopiony wał, a dopiero potem samo podłoże.

Karp ryje w mule i żywi się tym, co znajdzie w dnie. Szuka miejsc, w których gromadzi się materia organiczna. To płaskie kotlinki z mułem na dwóch do pięciu metrów, przejścia między ławicami, którymi wędruje na żer, i ujścia dopływów, gdzie woda niesie świeży pokarm. Latem nocą potrafi wejść na bardzo płytką wodę, od pół metra do półtora. Zimą schodzi głębiej.

Okoń poluje stadami i potrafi zrobić prawdziwy kocioł, gdy ławica naciera na narybek. Mapa podpowie ci, gdzie to się stanie. Szukaj go przy podwodnych górkach i ławicach na trzech do sześciu metrów, bo tam zbiera się drobnica, oraz przy rynnach, którymi narybek wędruje. Latem kotły często widać przy samej powierzchni. Zimą okoń schodzi głębiej.

Leszcz lubi spokojną, głębszą wodę i miękkie, muliste dno, często od czterech do siedmiu metrów. To jego zimowisko i nocne żerowisko. Nocą chętnie wychodzi na zbocza ław, na dwa, trzy metry, a o świcie wraca w głąb.

Zima: dlaczego ryby schodzą w głąb5:26

Teraz zima, bo tu batymetria pokazuje swoją największą moc. Zimą zachowanie ryb wyznacza przede wszystkim temperatura wody. Woda ma największą gęstość w temperaturze około czterech stopni Celsjusza. Ta najcięższa, czterostopniowa woda opada na dno. Tuż pod lodem jest zero stopni, a przy dnie głębokiej kotliny około czterech. Najcieplej i najstabilniej jest więc w najgłębszych partiach jeziora i tam większość ryb schodzi na zimę.

Praktyczna reguła: jeśli łowisz zimą, połóż palec na mapie w najgłębszym miejscu kotliny i od tego miejsca zacznij szukać. Ta zasada działa dla karpia, leszcza, lina, sandacza i suma.

Są jednak dwa wyjątki. Pierwszy: płoć i okoń często zostają zimą wyżej, bliżej strefy roślinności, gdzie jest więcej tlenu. Drugi, ważniejszy: w żyznych, zamulonych jeziorach przy samym dnie pod lodem z czasem może zabraknąć tlenu. Wtedy ryby nie stoją na samym dnie kotliny, tylko trochę wyżej albo na jej zboczach. Najgłębiej nie zawsze znaczy najlepiej.

A jak głęboko zimą schodzą karpie? Szukają najcieplejszej wody, zwykle w mulistych kotlinkach. W łagodne zimy, w słoneczne i bezwietrzne południa, potrafią być aktywne płycej. W najzimniejszej wodzie ich przemiana materii prawie zamiera i karp zapada w zimowe odrętwienie przy dnie najgłębszych miejsc.

Lato i termoklina6:36

Ta sama ostrożność obowiązuje latem, tylko z innego powodu. W głębokich jeziorach tworzy się wtedy termoklina, czyli warstwa, w której temperatura gwałtownie spada wraz z głębokością, na przykład z dwudziestu dwóch na dwanaście stopni na odcinku zaledwie dwóch metrów. Powyżej jest ciepła, natleniona woda. Poniżej zimna i często uboga w tlen. Ryby trzymają się tuż nad termokliną albo przy jej granicy, a pod nią nie schodzą. W praktyce w lipcu, w jeziorze o głębokości dwudziestu metrów, najlepsza strefa może leżeć na sześciu do dziewięciu metrów, a nie na dnie. Mapa pokaże ci, gdzie zbocza przecinają tę strefę.

Wiosną ruch jest odwrotny. Ryby nie wychodzą na płycizny od razu. Wędrówka z zimowisk trwa stopniowo, w miarę jak woda się nagrzewa. Gdy płycizna zrobi się cieplejsza od głębi, zwykle w marcu albo kwietniu, ryby zaczynają powolną wędrówkę w stronę brzegu. Szczupak rusza jako jeden z pierwszych, bo trze się w zimnej wodzie, wczesną wiosną. Karp dopiero wtedy, gdy woda wyraźnie się ociepli. A drogami tej wędrówki są rynny i kanały łączące głębię z płycizną. To pierwsze miejsca na wiosenne łowy.

Strefy jeziora według limnologów7:34

Przy okazji trzy słowa, które usłyszysz od limnologów, czyli badaczy jezior. Dzielą oni jezioro na strefy, a każda ma innych mieszkańców.

Litoral to strefa przybrzeżna. Sięga tak głęboko, jak rosną rośliny zakorzenione w dnie, w typowym jeziorze mniej więcej do kilku metrów. Na mapie to pas od brzegu do pierwszych gęstszych izobat. Latem to najbogatsza część jeziora: jest tlen, pokarm i ciepło. Żyją tu szczupak, karp, lin, płoć, wzdręga, ukleja i karaś. Zimą to strefa najzimniejsza i najuboższa.

Sublitoral to strefa przejściowa. Rośliny już tu nie sięgają, ale wciąż jest dużo tlenu i umiarkowana temperatura. Przez cały rok to miejsce aktywności sandacza, okonia, leszcza, jazgarza i krąpia.

Profundal to głębia, do której nie dociera światło. Występuje tylko w głębszych jeziorach. Zimą to tam leży czterostopniowa woda i tam zimują karp, leszcz, sum, lin i sandacz, o ile przy dnie nie brakuje tlenu. Latem, pod termokliną, ryby zwykle go unikają.

Granice tych stref zależą od przejrzystości wody, więc w każdym jeziorze leżą trochę gdzie indziej. Na mapie widzisz je jako kolejne pasma izobat od brzegu do środka.

Pięć kroków od mapy do stanowiska8:44

Teraz praktyka. Pięć kroków od mapy do stanowiska.

Krok pierwszy: zdecyduj, na co jedziesz. Zanim otworzysz mapę, odpowiedz sobie na to pytanie. Sandacz potrzebuje innego miejsca niż karp, a szczupak innego niż leszcz.

Krok drugi: znajdź właściwą głębokość. Zaznacz na mapie pas izobat dla swojego gatunku. Na przykład dla sandacza okolice od czterech do ośmiu metrów, dla szczupaka od półtora do czterech, dla karpia od dwóch do pięciu. W tym pasie szukasz stanowiska.

Krok trzeci: szukaj struktur i krawędzi. Jednolite, płaskie dno to zwykle pustynia. Dobre miejsce to coś, co się wyróżnia: krawędź ławicy, koniec rynny, skraj roślinności, róg zatoki, górka. Na mapie szukasz miejsc, w których izobaty nagle się zagęszczają albo zmieniają kierunek.

Krok czwarty: dołóż wiatr i słońce. Wiatr spycha pokarm i drobnicę pod brzeg, w który wieje. Słońce najszybciej nagrzewa płytkie zatoki od strony południowej i zachodniej. Połącz to z mapą. Jeżeli wieje z zachodu, zacznij od krawędzi przy wschodnim brzegu, na właściwej głębokości.

Krok piąty: zweryfikuj na wodzie. Mapa to plan, a nie wyrocznia. Zbiorniki się zamulają, zarastają, zmienia się poziom wody i prądy, a starsze mapy bywają niedokładne. Echosonda w łodzi pokaże ci prawdę pod kadłubem. A jeśli łowisz z brzegu, wystarczy ciężarek: policz, ile linki zeszło, zanim dotknął dna.

Mapa a echosonda9:53

Często pada pytanie: czym różni się mapa od echosondy? Echosonda mówi: tu i teraz, dokładnie pod łodzią. Pokazuje bieżącą głębokość, twardość dna i ryby w toni. Mapa mówi: całe jezioro, zanim wypłyniesz. To gotowy obraz całego akwenu, złożony z tysięcy pomiarów. Mapa daje strategię, echosonda taktykę na miejscu. Najlepiej działają razem.

I drugie pytanie: czy każde jezioro ma mapę batymetryczną? Nie. Pomiary wykonano głównie dla większych i gospodarczo ważnych jezior. Dla małych stawów i wielu zbiorników zaporowych mapy często nie ma albo jest bardzo stara i nieaktualna.

Mapy głębokości w fishRadar10:26

Jak to wygląda w fishRadar? Mapy batymetryczne udostępniamy dla akwenów, które sami zmierzyliśmy sonarem i dla których mamy wiarygodne dane. Nie dla wszystkich jezior w Polsce i nie dla każdego łowiska na mapie, bo każdą wodę trzeba najpierw dokładnie przepłynąć z sonarem i przeliczyć pomiary na izobaty. Dlatego przybywa ich powoli. Pierwszym takim akwenem jest zbiornik Kozielno na Nysie Kłodzkiej. Jemu poświęcamy osobny odcinek FishRadio.

Na mapie łowisk kliknij akwen i sprawdź w jego karcie, czy ma batymetrię. Jeśli nie ma, znaczy to dokładnie tyle, że tej wody jeszcze nie zmierzyliśmy. Jeśli ma, zobaczysz mapę głębokości z izobatami, na której kolor mówi, jak głęboko, a linie, jak stromo. Powiększ ją i szukaj krawędzi, rynien i kotlin, o których mówiliśmy. Mapa dwuwymiarowa jest dostępna w planach PRO i Premium. Model trójwymiarowy dna i pozycja twojej łodzi na mapie głębokości są w planie Premium. Połącz to z prognozą brań i z aktualnymi warunkami w fishRadar Live, a przed wyjazdem będziesz mieć gotowy plan zamiast loterii.

Podsumowanie11:23

Podsumujmy. Mapa batymetryczna zmienia wędkowanie ze zgadywania w planowanie. Zamiast wybrać brzeg, który po prostu ładnie wygląda, analizujesz dno, wskazujesz strefy dla konkretnego gatunku i przyjeżdżasz nad wodę z gotową strategią. Zapamiętaj trzy zdania. Gęste izobaty to stroma krawędź, przy której stoją drapieżniki. Zamknięty pierścień w głębi to kotlina, czyli zimowisko. A rynna łącząca głębię z płycizną to droga ryb i pierwsze miejsce na wiosnę.

To było FishRadio. Czytaj dno, zanim zarzucisz, i połamania kija!