Szczupak zimą: z lodu i z otwartej wody, przepisy 2026/27

Kiedy można łowić szczupaka zimą?

Część poradników i filmów o „szczupaku w styczniu” pomija jedno: w wodach śródlądowych szczupak od 1 stycznia do 30 kwietnia jest w krajowym okresie ochronnym. Tak stanowi § 7 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia z 12 lipca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1373). Zimowy szczupak to więc w praktyce listopad, grudzień i otwarta woda, a szczupak spod lodu to temat głównie grudnia, i to tylko w te zimy, w które lód pojawi się wcześnie.

Pełny przegląd tego, co jeszcze można łowić od listopada do marca i które gatunki są wtedy chronione, znajdziesz w naszym przewodniku po wędkarstwie zimowym i podlodowym.

Dlaczego 2 stycznia? § 7 ust. 2

Paragraf 7 ust. 2 mówi, że jeśli pierwszy albo ostatni dzień okresu ochronnego przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, okres skraca się o ten dzień. Nowy Rok jest dniem wolnym według ustawy o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 296) co roku, więc według brzmienia przepisu okres ochronny szczupaka zaczyna się 2 stycznia każdego roku. Dzień tygodnia ma znaczenie przy dacie końcowej: 30 kwietnia 2027 r. to zwykły piątek, więc otwarcie zostaje 1 maja.

Jeśli zezwolenie twojego okręgu PZW albo innego gospodarza wody podaje 1 stycznia, obowiązuje zezwolenie. Przepis krajowy to minimum, nie górna granica ochrony.

Co ze szczupakiem złowionym przypadkiem od stycznia?

Szczupak potrafi uderzyć w balansówkę na okonia. Taką rybę wypuszczasz od razu, niezależnie od długości. Jeśli szczupaki biorą regularnie, zmień miejsce albo przynętę: celowe łowienie i wypuszczanie w okresie ochronnym to nadal łowienie chronionej ryby.

Gdzie stoi szczupak w listopadzie i grudniu?

Jesienią jezioro się miesza, a gdy woda przy powierzchni spadnie poniżej około 4 °C, powstaje zimowe, odwrócone uwarstwienie: pod powierzchnią jest zimniej, a przy dnie w głębszych miejscach najcieplej, około 4 °C. Drobnica, czyli płoć, ukleja, krąp, młody leszcz i okoń (na którego szczupak też poluje), zbiera się wtedy w stadach w spokojnych, głębszych partiach. Szczupak trzyma się blisko. Więcej o fizyce wody znajdziesz we wpisie o termoklinie i temperaturze wody w jeziorze.

W praktyce szukasz trzech rodzajów miejsc: krawędzi, gdzie płycizna z obumierającą roślinnością przechodzi w stok, samych stoków w strefie, w której stoi drobnica, oraz wypłyceń i górek otoczonych głębszą wodą.

Jezioro głębokie a płytkie: co mówią liczby GIOŚ

Zanim pojedziesz nad nową wodę, sprawdź jej głębokość maksymalną i średnią. Na stronach łowisk fishRadar podajemy je m.in. z danych Państwowego Monitoringu Środowiska (GIOŚ). Przykłady:

• Niegocin: 39,7 m maksymalnie, 9,9 m średnio. Duża różnica to wyraźne dołki i strome stoki.
• Jezioro Białe Włodawskie: 36,0 m i 13,9 m. Głęboka, mała misa (106 ha) ze stokami w zasięgu rzutu.
• Śniardwy: 23,4 m i 5,8 m. Ogromna, ale przeważnie płytka woda; ryby szuka się przy rynnach i wypłyceniach.

Rzeka i zbiornik zaporowy

W rzece woda jest mieszana przez nurt, więc temperatura jest podobna w całej toni. Szczupak szuka miejsc, gdzie nie musi walczyć z prądem: głębokich zakoli, rynien za ostrogami, wlotów do portów i starorzeczy, zatok przy ujściach dopływów. Na zbiornikach zaporowych zimą poziom wody bywa obniżany, więc łowisz przy dawnym korycie rzeki i zatopionych krawędziach.

Temperatura wody: dlaczego odwilż ma znaczenie

Szczupak dobrze znosi zimną wodę, ale jego aktywność wyraźnie zależy od zmian temperatury. Kilka ciepłych dni, które podniosą temperaturę rzeki choćby o stopień, często ożywia żerowanie. Woda roztopowa i mróz zwykle je wyciszają. Przed wyjazdem sprawdź więc temperaturę wody na najbliższej stacji IMGW i porównaj ją z poprzednimi dniami.

Na co łowić szczupaka zimą z otwartej wody?

Zziębnięty szczupak nie goni szybkiej przynęty, ale bierze taką, która długo wisi w zasięgu. Dobór przynęt z kolorami opisuje tekst o tym, jaka przynęta na szczupaka sprawdza się w danym miesiącu.

• Gumy (shad, ripper) na lekkiej główce: prowadzone przy dnie albo w warstwie, w której echosonda pokazuje drobnicę. Lżejsza główka wydłuża opad.
• Woblery suspending: po kilku obrotach korbki zatrzymujesz przynętę i pozwalasz jej wisieć kilka sekund.
• Jerki i glidery: krótkie, spokojne szarpnięcia i długie przerwy zamiast agresywnego prowadzenia.
• Wahadłówki: prowadzone wolno, z opadem przy stoku.

Jak prowadzić przynętę w zimnej wodzie?

Zwolnij o połowę względem października i dodaj pauzy. Bez kontaktu zmień głębokość, nie tempo. W mroźne dni przelotki obrastają lodem; wtedy częściej je czyścisz albo przechodzisz na żywca lub martwą rybkę. Ogólne zasady łowienia tego drapieżnika przez cały rok zebraliśmy we wpisie jak łowić szczupaka.

Z łodzi w grudniu: najpierw regulamin

Przepisy krajowe nie zakazują łowienia z łodzi zimą, ale gospodarz wody może je ograniczyć. Przykład: w regulaminie amatorskiego połowu ryb RZGW w Lublinie na 2026 r. wędkowanie z jednostki pływającej w dzień dopuszczono od 30 kwietnia do 15 grudnia, przy pokrywie lodowej obowiązuje zakaz wędkowania z łodzi, a trolling jest zabroniony. Na takich wodach druga połowa grudnia to już tylko brzeg. Kamizelka asekuracyjna to minimum.

Żywiec i martwa rybka zimą: co mówią przepisy?

Rozporządzenie z 2023 r. nie zakazuje łowienia na żywca ani na martwą rybkę. Określa natomiast, jak może wyglądać zestaw. Kilka zapisów ma bezpośrednie znaczenie dla szczupakowych montaży:

1. Przynęta naturalna to jeden haczyk. Na otwartej wodzie wędka kończy się jednym haczykiem z przynętą (§ 2 ust. 2 pkt 2 lit. a). Do trzech haczyków wolno mieć tylko w przynęcie sztucznej (lit. c), choć okręgi PZW bywają ostrzejsze. Popularny zestaw z dwiema kotwiczkami w martwej rybce nie mieści się w tym brzmieniu.
2. Pod lodem obowiązuje mniejsze koło. Haczyk z przynętą może mieć najwyżej trzy ostrza mieszczące się w kole o średnicy 20 mm (§ 2 ust. 4 pkt 1). Duże kotwice z letnich zestawów żywcowych często są szersze.
3. Podrywka na żywca może mieć siatkę najwyżej 1 m × 1 m, z oczkami nie mniejszymi niż 5 mm (§ 2 ust. 5).
4. Ryby z § 8, m.in. babki, czebaczek amurski, sumik karłowaty i trawianka, trzeba po złowieniu niezwłocznie uśmiercić i nie wolno ich wpuszczać do żadnych wód. Żywa babka na haczyku nie wchodzi więc w grę.

Ryba na przynętę też podlega przepisom: nie może być poniżej wymiaru swojego gatunku ani w jego okresie ochronnym (art. 8 ust. 1 pkt 2–3 ustawy o rybactwie śródlądowym). Mały kleń lub jaź (25 cm) czy wzdręga (15 cm) poniżej wymiaru nie nadają się więc na żywca. Najprościej użyć płoci albo uklei, które nie mają krajowego wymiaru. Na wodach PZW Regulamin Amatorskiego Połowu Ryb nie pozwala dzieciom do 14 lat łowić na żywą i martwą rybkę (rozdz. II pkt 5–6), a okręg może dodać własne zasady. Przykład: regulamin Okręgu PZW Lublin z 2020 r. każe wpuszczać żywca tylko do wody, z której pochodzi (II.3.10), i pozwala używać podrywki tylko w miejscu i czasie wędkowania (II.3.9). Od stycznia na żywca bierze też szczupak, którego trzeba wypuścić, a głęboko połknięty haczyk zmniejsza jego szanse; w okresie ochronnym lepiej więc odpuścić żywca na szczupakowych wodach.

Szczupak z lodu w grudniu: kiedy ma to sens?

Grudniowy lód pojawia się najpierw na małych, płytkich jeziorach, stawach i starorzeczach. Pierwszy lód bywa ciekawym okresem, ale też najbardziej niepewnym: narasta nierówno, a przy trzcinach, dopływach i źródłach bywa znacznie cieńszy.

Żerlica i inne zestawy podlodowe na szczupaka

Klasyczna metoda na szczupaka spod lodu to żerlica: zestaw ustawiony nad przeręblą, z zapasem żyłki na szpuli i chorągiewką, która podnosi się przy braniu. Żywiec pracuje kilkadziesiąt centymetrów nad dnem albo w strefie drobnicy. Rozporządzenie pozwala na to w ramach § 2 ust. 4: wędzisko o długości co najmniej 30 cm i jeden haczyk z przynętą z najwyżej trzema ostrzami w kole 20 mm. Konstrukcja bez wędziska budzi wątpliwości, bo ustawa o rybactwie śródlądowym (art. 8 ust. 1 pkt 5) zakazuje łowienia wędkami innymi niż określone w rozporządzeniu. Ta sama ustawa (art. 8 ust. 1 pkt 11) pozwala łowić najwyżej dwiema wędkami jednocześnie, więc i najwyżej dwiema żerlicami.

Gospodarz może zasady zaostrzyć. Regulamin Okręgu PZW Lublin z 2020 r. zakazuje pod lodem martwej i żywej ryby jako przynęty (pkt III.4.6), a na przynętę sztuczną inną niż mormyszka pozwala tam łowić jedną wędką (III.4.1). Zanim kupisz żerlice, sprawdź zezwolenie swojego okręgu.

Przeręble wiercisz w linii od krawędzi roślinności w stronę stoku. Każdy zestaw trzymasz w zasięgu wzroku, żeby szybko zareagować na branie.

Błystka i balansówka

Aktywnego szczupaka pod lodem łowi się też na większą błystkę podlodową lub balansówkę, prowadzoną pionowo z długimi zatrzymaniami. Typowa balansówka ma trzy haczyki, a pod lodem sztuczna przynęta może mieć najwyżej dwa, każdy z maks. trzema ostrzami w kole 20 mm. Rodzaje tych przynęt i sposób ich prowadzenia opisuje artykuł o błystkach podlodowych, mormyszkach i balansówkach, a do szczupaka przyda się sztywniejszy kij z kołowrotkiem, o którym piszemy w poradniku jak wybrać wędkę podlodową. W styczniu i lutym z drapieżników pod lodem zostają okoń, bez krajowego okresu ochronnego, i sandacz zimą, krajowo dostępny do końca lutego.

Wymiar 45 cm i wypuszczanie ryby na mrozie

Krajowy wymiar ochronny szczupaka to 45 cm (§ 6 ust. 1 pkt 18). Ryba równa wymiarowi jest jeszcze chroniona. Mierzysz od początku zamkniętego pyska do końca najdłuższego promienia płetwy ogonowej (§ 6 ust. 2 pkt 1). Sprawdzisz to w kalkulatorze wymiaru.

Gospodarz wody może ustalić więcej. W cytowanym regulaminie RZGW w Lublinie na 2026 r. dolny wymiar szczupaka to 50 cm, górny 85 cm, a dobowy limit to 2 sztuki łącznie z sandaczem. Na morskich wodach wewnętrznych obowiązuje osobne rozporządzenie (Dz.U. 2023 poz. 2816): wymiar 50 cm, limit 2 sztuki łącznie z sandaczem, a okres ochronny od 1 stycznia do 15 maja w Zatoce Gdańskiej oraz do 30 kwietnia na zachód od południka 15°23′14″ E i na jeziorze Dąbie.

Jak wypuścić szczupaka zimą?

Na mrozie skrzela i oczy ryby szybko wysychają i mogą przemarznąć. Odhaczaj szczupaka w wodzie lub na mokrej macie i szybko wypuść.

Jak to sprawdzić w FishRadar

Aplikacja nie powie, gdzie stoi szczupak, i nie pokazuje grubości lodu. Pomaga zaplanować wyjazd.

Batymetria: stoki i dołki przed wyjazdem

Dla akwenów z pomiarem sonarowym zobaczysz mapę dna z izobatami (batymetria 2D) oraz model dna w 3D (plan PREMIUM). Zimą to najprostszy sposób, żeby przed wyjazdem wyznaczyć krawędzie i stoki.

Pogoda pod wodą: zimowe uwarstwienie i lód z IMGW

W Pogodzie pod wodą (plany PRO i PREMIUM) dla wód ze znaną średnią głębokością widzisz temperaturę wody liczoną modelem jeziora FLake. Zimą pokazuje odwrócone uwarstwienie: najcieplej przy dnie, około 4 °C. Dla jezior ze stacją IMGW dochodzi zjawisko lodowe zanotowane przez obserwatora (pokrywa lodowa, lód brzegowy, śryż albo brak lodu) z datą, zawsze bez grubości. Do tego wiatr nad wodą i brzeg, na który wieje.

Strony łowisk, Live i kalendarz brań

Na stronach 16 akwenów fishRadar Live (bez konta) zobaczysz temperaturę wody z najbliższej stacji IMGW, która ją mierzy (w bazie 913 stacji IMGW), a na mapie Live prognozę i pomiary stacji w warstwie „Temp wody”. Kalendarz brań pokazuje orientacyjny wskaźnik dla szczupaka na wybrany dzień i akwen, a sezonowość gatunku przez cały rok opisuje kalendarz brań szczupaka. Aplikację pobierzesz bezpłatnie na Androida i iPhone'a.

Przykład: grudniowa sobota na szczupaka krok po kroku

1. Data i przepis. Połowa grudnia: szczupak krajowo nie jest chroniony. Sprawdzasz, czy zezwolenie gospodarza nie mówi inaczej i czy pozwala łowić z łodzi w tym terminie.
2. Woda. Strona Niegocina pokazuje głębokość (39,7 m maks., 9,9 m średnio) i zarządcę, od którego bierzesz zezwolenie.
3. Temperatura. Na mapie Live w warstwie „Temp wody” i w Pogodzie pod wodą sprawdzasz, czy woda po kilku dniach odwilży się ociepla, czy stygnie.
4. Miejsce i przynęty. Wybierasz zatokę ze stokiem; guma na lekkiej główce, wobler suspending i zestaw na martwą rybkę z jednym haczykiem.

Ograniczenia i metoda

• Temperatura wody i uwarstwienie w Pogodzie pod wodą pochodzą z modelu FLake, liczonego dla całego jeziora. To szacunek, nie pomiar (przy powierzchni średnio poniżej 1 °C różnicy wobec pomiarów).
• Zjawisko lodowe z IMGW to obserwacja z jednego miejsca na brzegu, nie informacja o całym jeziorze ani o tym, że lód utrzyma człowieka. Na jeziorach bez stacji widzisz tylko szacunek modelu („możliwy lód”), a brak świeżej obserwacji nie znaczy, że lodu nie ma. Źródłem są dane publiczne IMGW-PIB.
• Kalendarz brań to model pomocniczy (solunar, pogoda, sezonowość), nie prognoza gwarantująca brania.
• Kalkulator pokazuje daty z § 7 ust. 1 i nie uwzględnia skrócenia z § 7 ust. 2, dlatego start 2 stycznia podajemy na podstawie samego przepisu.